Học Sử như giới trẻ Pháp

Người Pháp tự hào dân tộc lắm, với họ nước Pháp chưa bao giờ tắt huy hoàng và cái gì càng cũ thì càng quý. Nếu bảo tàng là biểu tượng nơi cất giữ và trân quý lịch sử, thì nước Pháp chính là đất thánh của bảo tàng. Đi dọc đất nước hình lục lăng, đến đâu tôi cũng bắt gặp bảo tàng. Không kể Bảo tàng Mĩ thuật là bảo tàng tối thiểu phải có trong tất cả các thành phố, còn có Bảo tàng xe đạp, Bảo tàng kẹo Haribo, Bảo tàng chocolat, Bảo tàng đồng hồ. Họ có cả Bảo tàng của những căn bệnh ngoài da, Bảo tàng những điều kinh hoàng nhất! Họ làm bảo tàng cho sử họ, nhưng cũng làm bảo tàng cho sử nước ngoài. Chẳng hạn như ở Paris có hai bảo tàng nổi tiếng, nơi lưu giữ hiện vật lịch sử văn hóa châu Á, là Bảo tàng Guimet và bảo tàng Branly. Vậy mới biết, học Sử không chỉ là ôn lại những kí ức xưa cũ mà còn là cách để hướng ra thế giới, tiến tới toàn cầu. Học Sử, với người Pháp, chính là một sự tiếp thu liên tục, tự nguyện, với một tâm thế vô cùng thoải mái.  

 Không có bài học cuối cho môn Sử

         Trần Quang Thành (23 tuổi), sinh viên trường Đại Học Franche-Comté, ngành Kinh Tế Học, cho biết: “Trước khi bắt đầu học những môn chuyên ngành, sinh viên ở Pháp phải theo học môn Văn hóa thường thức mà trong đó Lịch sử đóng một vị trí rất quan trọng. Trong các cuộc khi đầu vào, thi xếp lớp tại các trường lớn chẳng hạn như IAE – Viện Quản Lí Kinh Tế – môn học này cũng không thể thiếu. Sau khi đã lên những năm cuối Đại học cũng có những môn liên quan đến lịch sử chuyên ngành – như học về lịch sử kinh tế, lịch sử các cuộc khủng hoảng tài chính…” Hay chính người viết là sinh viên của Viện Đại Học Công Nghệ Besancon, khoa Truyền thông, cũng từng được học qua môn “Lịch sử média” với những bài giảng liên quan đến lịch sử ra đời của các phương tiện truyền thông, từ truyền hình, báo chí tới radio, internet. Vậy mới biết, Lịch sử với người Pháp không đơn giản là một môn học dành cho bậc trung học mà còn theo suốt những cấp học cao hơn.

Photo: Internet

         Đừng tưởng Lịch sử là một môn học riêng rẽ và nó chỉ gắn liền với các cuộc chiến tranh. Lịch sử chui rúc trong hầu hết tất cả các môn học của tôi. Học “Khoa học Chính trị”, tôi phải học về lịch sử ra đời của các Đảng phái, những câu nói nổi tiếng của nhà chính trị. Học “Nhiếp ảnh”, tôi phải thuộc tên người đã chụp tấm “Nụ hôn trước tòa thị chính”, cho đến năm tháng ra đời những thước ảnh đầu tiên. Học Luật – càng khó, tôi phải nhớ được câu trích dẫn quan trọng khi nhắc về Quyền con người chẳng hạn. Nếu chịu khó quan sát, có thể thấy Sử không ngừng len lỏi vào cuộc sống hiện tại và có sức ảnh hưởng rất lớn đến tương lai mỗi người. Có tiếp tục gắn bó với Sử hay không, thật ra không phải một mình mỗi người chúng ta tự quyết định mà được!

         Nên chăng tiếp tục việc nâng cao việc học và dạy Sử ở Việt Nam trong các cấp bậc cao hơn, để học sinh Việt có cơ sở tiếp cận với Lịch sử bằng một cách nhìn tròn vẹn hơn. Cùng là một sự kiện lịch sử, nhưng một sinh viên ắt hẳn có cảm quan khác hơn một học sinh trung học chỉ biết nghe giảng mà chưa được tiếp cận lịch sử từ nhiều nguồn thông tin khác nhau.

Sử không thể là môn học thuộc lòng

         Sử không phải là môn dễ học. Cách học ưa thích nhất của giới trẻ Pháp mỗi khi phải “đụng độ” môn học này đó là đọc thêm sách. Trong các thư viện (kể cả thư viện Luật – Kinh Tế) cũng luôn có một vài kệ sách Lịch sử riêng cho sinh viên tham khảo. Mỗi khi học về một sự kiện lịch sử nào đó, họ không chỉ đọc hết những dòng ghi chú trong sách mà còn tìm thêm thông tin trên Internet, trong sách ở thư viện về các nhân vật lịch sử có liên quan để nâng cao hiểu biết. Khi kì thi đến, họ thống kê kiến thức bằng cách viết tất cả các ý chính thành những gạch đầu dòng ngắn gọn, dễ hiểu trên tờ A4 rồi đi đâu cũng mang theo đọc lại (nhưng không có chuyện học thuộc lòng từng chữ một ghi in trong sách nhé). Sở dĩ họ có thói quen mở rộng kiến thức là vì chẳng ai biết thầy cô có hỏi câu hỏi phụ ngoài lề hay không. Yếu tố bất ngờ trong các đề thi ở Pháp luôn là điều mà học trò thích thú (lẫn sợ hãi) nhất. Không ai dám đảm bảo mình sẽ đạt điểm tuyệt đối nên ai cũng luôn muốn đọc thêm nữa, tìm hiểu kỹ hơn nữa về sự kiện đó.

         Vì khối lượng kiến thức quá nhiều như vậy nên học trò Pháp không thể học theo kiểu “gạo bài” như học trò Việt. Những con số về ngày tháng hẳn là không thể không thuộc, nhưng đến mức thuộc số lượng chiến sĩ hi sinh, số máy bay bị bắn rớt… với họ là không tưởng. Điều may mắn của học sinh Pháp là họ không bị hỏi những “thông số lịch sử” mà trò Việt phải gạo đi gạo lại nhiều lần cho thuộc nhão. Khi đi thi, thầy cô hỏi về Sử với những câu hỏi mang tính thời đại! Chẳng hạn nếu hỏi về cuộc khủng hoảng kinh tế những năm 70, nhiều phần trăm chúng tôi sẽ phải “đối mặt” với câu hỏi so sánh với cuộc khủng hoảng hiện tại của châu Âu.

         So với những năm đầu sang Pháp, tôi không còn ngạc nhiên khi nghe một người bạn trạc tuổi hỏi về Chiến dịch Điện Biên Phủ nữa. Những sự kiện quan trọng về Lịch sử Việt Nam, đa số học trò cấp III người Pháp phải nắm rất rõ vì họ phải trải qua kì thi Bac cuối cấp. Một số bạn bè khác thì quan tâm đến Sử Việt với những yêu tố chủ quan riêng. Như Francois bạn tôi vẫn thường hỏi chuyện về các sự kiện diễn ra tại khu vực miền Trung Việt Nam thời kháng chiến chống Mỹ, vì đây là nơi mà ông chú của Francois đã có mặt và hi sinh tại thời điểm đó. Nếu chỉ trông chờ vào các bài giảng trên lớp về Chiến tranh Việt Nam như một bài lịch sử thế giới ngắn ngủi nào đó, Francois ắt hẳn không thể có được thông tin về Địa lí, tính chất cuộc chiến… chi tiết như vậy.

        Suy cho cùng, nếu chỉ học Sử vì ta phải học, vì bị buộc phải qua điểm sàn của các kì thi tốt nghiệp, thi Đại học, thì chất lượng của sự hiểu biết đó không nhiều là điều dễ hiểu. Giới trẻ Pháp cũng rất thích thảo luận về Lịch sử. Qua những cuộc tranh luận này, họ vừa có thể góp nhặt những mẩu kiến thức của đối phương, vừa đưa ra quan điểm của bản thân mà cũng có được kiến thức vững chắc sau cùng (Thông thường thì họ sẽ cùng giở Từ điển, tra sách tham khảo, để tìm đáp án cuối cùng cho những lần say mê tranh luận, không ai chịu thua ai).

         Để học sinh quan tâm nhiều hơn đến bài giảng, chắc hẳn lối giảng bài thầy đọc (hay viết lên bảng) – trò chép đã hoàn toàn lỗi mốt. Thiết nghĩ, thầy cô giáo dạy Sử nên bắt đầu bài giảng bằng những thông tin thú vị, hình ảnh minh họa chân thật hay dành thời giản giúp học trò tiếp cận với môn Sử bằng nhiều cách khác nhau. Chẳng hạn như khi nói về sự ác liệt của thời chiến, có thể sử dụng đoạn phim xúc động trong “Áo lụa Hà Đông” để làm minh họa…

Học mà chơi, chơi mà học

         Một trong những trò chơi mà tôi thích nhất của người Pháp đó là trò Taboo (tạm dịch: Trò Cấm Kỵ). Nhóm bạn sẽ chia làm hai đội và thi nhau gợi ý đoán xem ai sẽ giải được nhiều từ khóa (từ cấm) nhất, với điều kiện là không được “đụng chạm” tới “năm từ chìa” ở bên dưới. Chẳng hạn thẻ bài có từ khóa Hoa Kỳ, thông thường sẽ có năm từ chìa có khả năng gợi nhắc tới nước Mĩ như New York, Hollywood, Macbook, 11-9 và Barack Obama. Nhiệm vụ của người bóc lá bài này là giải thích cho đồng đội của mình đang ngồi đối diện đoán ra từ khóa Hoa Kỳ mà không nhắc tới năm từ cấm kể trên. Thông thường, những đội thắng cuộc của trò Taboo luôn là đội sở hữu những nhân tố giỏi Văn hóa thường thức, nhất là Lịch sử. Dù trò chơi này đã ra đời từ cách đây xấp xỉ 20 năm, nhưng hàng đêm trong các kí túc vẫn vang lên tiếng hò hét cổ vũ nhau chơi Taboo của giới trẻ Pháp. Với họ, đây cũng là một cách bổ sung kiến thức hiệu quả nhất. Ngoài Taboo, người Pháp còn có thể mua các bộ trò chơi bán đầy rẫy ngoài các cửa hàng văn hóa phẩm như Fnac, Forum, Nature et Descouverte… Chẳng hạn như chỉ riêng bộ trò chơi “Sylvie De Soye” cũng có nhiều chủ điểm khác nhau cho người mua tha hồ chọn lựa: “Những công trình thế giới”, “Lịch sử nước Pháp”, “Kí ức các danh họa”…

Internet

         Nhìn lại giới trẻ Việt không có nhiều trò chơi trí tuệ như thế vì chẳng có đơn vị nào đứng ra mua lại bản quyền, “nhập khẩu” trò chơi này về Việt Nam. Muốn tranh tài hiểu biết, người trẻ chỉ có thể bật vô tuyến xem người khác chơi. Mà nếu chỉ xem-người-khác-chơi thì khác gì đọc một quyển sách mà tháng sau chắc hẳn sẽ quên hết rọi?

 TRANG AMI


Advertisements

2 thoughts on “Học Sử như giới trẻ Pháp

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s